بزم انديشه

ماهنامه «کیهان فرهنگی» از نشریات بسیار معتبر، با سابقه و پر تیراژ چاپ تهران است. این مجله از سوی مؤسسه کیهان، همان مؤسسه‎ای که روزنامه مشهور «کیهان» را انتشار می‎دهد.

کيهان فرهنگي در آخرين شماره خود (بهمن و اسفند 1388) گفت‎وگوي مفصلی با استاد جلال الدين فارسي دارد. فارسي از مردان پرآوازه انقلاب اسلامي ایران است که در دوران کوتاه خود سمت‎هاي ذيل را در کارنامه سياسي- اجتماعي‎اش دارد: عضويت در شوراي مرکزي حزب جمهوري اسلامي، نماينده امام خمینی(ره) در امور فلسطين، عضويت در شوراي انقلاب فرهنگي و نماينده مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي(پارلمان) و مهمتر از همه متفکري که در پايه‎ريزي مباني فکري نظام جمهوری اسلامی نقش بسيار بارزی داشته است. کتاب ارجمند «انقلاب تکاملی اسلام» او مشهور است.

ايشان در اولين دوره انتخابات رياست جمهوري ايران کانديدا شد. ابتدا پيش‎بيني مي‎شد که وي برنده‎اي اصلي انتخابات باشد، ولی چنين نشد و او پیش از فرارسیدن زمان انتخابات از سوي رقبايش ضربه‎اي فني شد و از صحنه کنار رفت. بنی‎صدر، که رقیب اصلی وی به شمار می‎رفت، و طرفدارانش افشاگری کردند که جلال الدين فارسي افغاني است و طبق قانون اساسي ایران، که مي‎گويد رئیس جمهور بايد اصالت ايراني داشته باشد، شرط حضور در ميدان رقابت انتخابات را ندارد. بدين ترتيب او کنار رفت و منزوي گرديد و به مطالعه، تحقيق و نگارش مشغول شد؛ کاري که تا هنوز هم ادامه دارد و گفته می‎شود که بیش از بیست اتر چاب شده و چاب نشده دارد که نتیجه‎ای این تحقیقات است.

جلال الدين فارسي در گفت‎وگويی با «کيهان فرهنگي» از هر دری سخن گفته؛ از فراز و فرود زندگی خود، تحولات شاخص انقلاب و شخصیت‎ها و در هر مورد جسورانه و بي‎پروا سخن‎رانده است؛ جسارتي که گاه به تهور نزديک مي‎شود و خواننده را به شدت دچار حيرت مي‌کند. او در اين مصاحبه به تبارشناسي خود و استاد شهید مطهري مي‌پردازد که کي و چگونه از هرات به مشهد آمده‎اند. سخن او در باره خانواده شهید مطهری کاملاً بدیع، تازه و شنیدنی است.

استاد شهید مطهری شخصیت کم‎نظیر جهان اسلام است و از مفاخر شیعه محسوب می‎شود. او تنها دانشمند، متفکرو فیلسوفی است که تمامی اندیشه‎هایش صد‎درصد مورد قبول خاص و عام قرار گرفته و سخت تأثیرگذاربوده است و تا هنوز کسی جرئت نکرده است که افکار و اندیشه‎های مطهری را مورد نقادی قرار دهد. امام خمینی(ره)، که خود شیفته او بود، گفته است که؛ تمامی آثار استاد مطهری (با همه‎ای کثرتش) بلااستثنا مفید و سازنده می‎باشد. در ایران این گفته نیز از زبان بزرگان بارها تکرار شده است که آثار شهید مطهری مبانی فکری و نظری نظام جمهوری اسلامی است. این عالم عالی‎مقام در فریمان مشهد به دنیا آمد و در اوایل انقلاب توسط گروه انحرافی فرقان (نزدیک به مجاهدین خلق) به شهادت رسید.

در ایران روز شهادت شهید مطهری(12/ ثور/ اردیبهشت) را روز معلم نام‎گذاری کرده و هر سال در آن روز از مقام ایشان به خوبی تجلیل می‎شود.

جلال الدین فارسی در این گفت‎وگو می‎گوید که در اواخر عصر قاجار به ایران مهاجرت کرده است. قاجاری‎ها حدود سیصد سال حکومت کردند. اگر پنجاه سال پایانی این سلسله را اواخر عصر قاجار حساب کنیم، به احتمال قریب به یقین خانواده شهید مطهری از گروه بزرگ مهاجرینی است که ما به آن فراریان امیر عبدالرحمن می‎گوییم. «امیر خون‎آشام» برای حذف مردم شیعه از افغانستان دست به نسل‎کشی و اخراج اجباری زد که در پی آن حدود شصت درصد شیعیان قتل عام و جمع پرشماری نیز به طور گسترده و گروهی به ایران و پاکستان پناه بردند. البته این تقارن زمانی از گفتار استاد فارسی نیز به نحوی اسننباط می‎شود.

پیش از این پسر کوچک شهید مطهری، که دارای مدرک دکترا از کشور کانادا ست و در یکی از مؤسسات آموزش عالی قم تدریس می‎کند، در جمع دانشجویان افغانی و ایرانی خود از زبان مادر بزرگ‎شان اظهار داشته است که از منطقه شیعه‎نشین «بهسود» به مشهد مهاجرت کرده‎اند و قرار گفته او مادربزرگش از بهسود خاطرات زیادی داشته است. پیش از این نیز این سخن شایع بود، اما تاکنون این خبر به این ترتیب آن‎هم در یک نشریه رسمی درج نشده بود. اکنون بخشی از این گفت‎وگو را که مربوط مطلب فوق است برای خوانندگان نشر می‎شود.

کيهان فرهنگي ابتدا از استاد جلال الدين فارسي مي‎خواهد که طبق معمول از خانواده و تحصيلش آغاز کند.

استاد جلال الدين فارسي:. بنده متولد سال1312شمسي در مشهد هستم و آخرين فرزند خانواده‌اي كه اعضاي آن همه تاجر بودند. پدرم همراه بخشي از خانواده در اواخر دوره قاجار پس از فتح هرات به وسيله قوم «پشتون»، يعني قومي كه در واقع آن‎ها «افغان» هستند، از هرات به مشهد مهاجرت کردند.

کيهان فرهنگي: بقيه بزرگان خانواده شما هرات ماندند يا به جاهاي ديگر رفتند؟

استادفارسي: برادر بزرگم از تجار معروف بود و با شخصيت‎هاي معروف رفت و آمد داشت. بنابراين، خانواده ما تاجرهاي بودند که حالا هم هستند و ازخانواده‎هاي معتبراند. بعد از اشغال افغانستان به وسيله ارتش سرخ بخشي از آن‎ها به آلمان و ايالات متحده آمريکا رفتند. پسر عموهاي زيادي دارم که در هرات مانده‎اند. در عين حال خويشاوندان بسياري هم داريم که در مشهد ساکن‎اند ولي اصل‎شان از هرات است.

كيهان فرهنگي: آيا تا به حال به افغانستان سفر كرده‎ايد؟

استاد فارسي: خير، من افغانستان را نديده‎ام.

کيهان فرهنگي: جز خانواده شما خانواده‎هاي ديگري هم آن زمان از هرات به مشهد آمده بودند؟